God en satan als vader

door dr E.James Wilder

In dit artikel wil ik nog een keer aandacht vragen voor Jim Wilder’s boek ’De rode draak verslagen’ , bouwen aan een levengevende gemeenschap”. In dit boek worden op een bijzonder consciëntieuze en inzichtelijke wijze de gevaren en aantrekkingskrachten van sekten beschreven. Meer dan in welk boek wat ik ooit hierover gelezen heb, worden de processen beschreven hoe mensen verleid en gebonden worden in een cultuur van angst en macht. Helaas is het zo dat de zwakke banden en relaties die wij als christenen soms hebben, maar die in tegenspraak zijn met de leerstellingen van de Bijbel, mensen vaak rijp maken voor de ‘beloften’ van de satan. In dit artikel komt het verkeerde vaderbeeld aan de orde (Gerard Feller)

Geestelijke banden en het geslacht van God

 

Wij zijn in staat om de symbolische betekenis van bepaalde geestelijke banden te begrijpen aan de hand van de banden die wij met onze familie, bijvoorbeeld onze vader, hebben. Zowel

christenen als satanisten zien hun God resp. god oorspronkelijk als mannelijk:

ofwel als vader ofwel als bruidegom. Bij de meeste sektarische groepen is

dit niet anders. Dit betekent dat de mate waarin wij onze eigen vader liefhebben,

haten, vertrouwen of uit de weg gaan, van invloed is op de kwaliteit van onze geestelijke banden. De emotionele hechtingen, verwachtingen en interacties met God (of een afgod) zullen veelal nauw aansluiten bij de gezinsdynamiek (= geheel van verhoudingen en opvattingen in het gezin)

van de man. Op drie manieren (namelijk ,door een androgyn godsbeeld, een tweeslachtig godsbeeld en door depersonalisatie heeft de boze geprobeerd aan die aansluiting een

andere wending te geven teneinde welke het bijbelse Godsbeeld te verstoren

 

In tegenstelling tot satanisme wordt hekserij over het algemeen beschouwd als een religie met zowel een vrouwelijke als een mannelijke godheid. Bij de meeste heksen is er wel plaats voor een mannelijke godheid, maar door de manier waarop zij de cycli in de natuur verstaan,

is hij niet belangrijk. Vijandschap tussen de seksen is in de hekserij echter

wel een dynamisch gegeven en sommige feministische heksen wijden zich

daarom volledig aan hun godin. Het is waar dat enkele feministische heksen vrouwen

uit het satanisme hebben helpen ontsnappen. Deze actie kan deels worden

verklaard door de grote aversie van feministische heksen tegen mannelijke

goden. Deze aversie wordt nog eens versterkt als blijkt dat de volgelingen van die mannelijke goden ook vrouwen en kinderen misbruiken. Het is mijn ervaring dat de zwaarste vormen van misbruik zijn verbonden met seksuele magie. Heksen uit de traditie van Gerald Gardner (die voor de wicca de seksuele magie heeft ontwikkeld) behoren echter tot een stroming die eveneens op dit fundament is gesticht. Deze heksen hebben in feite dan ook meer met Crowley (Britse occultist, die de seksuele magie voor het satanisme heeft ontwikkeld) en consorten gemeen dan zij willen

toegeven. Op zichzelf kan dit geen aanklacht tegen hen zijn, maar het is

ook niet zo dat zij afgeschermd zijn tegen seksueel misbruik van

kinderen. Occultisten, satanisten en kabbalisten hebben lange tijd de neiging gehad

om satan als een tweeslachtig wezen te zien. In deze tijd zien we dat sommige

christenen hetzelfde met God doen. Theologische symboliek is niet

statisch. Theologen kunnen over God als mannelijk en vrouwelijk spreken,

zoals men ook de afgod Baphomet mannelijke en vrouwelijke trekjes toedicht.

Over het algemeen is het echter zo dat tweeslachtige wezens heel snel

degenereren tot biseksuele wezens. De derde manier om aan de seksuele typering van goden te ontsnappen is door middel van depersonalisatie. Voor de aanhangers van deze opvatting zijn God en satan geen bestaande wezens. Maar ongeacht de vraag of deze theologen nu wel of niet in een letterlijk of figuurlijk bestaan van hun god geloven, in de verbeelding van hun trouwe volgelingen zijn zij over het algemeen mannelijk

gebleven. Theologen klagen er al lange tijd over dat hun opvattingen over wie God is

zo weinig ingang vinden maar zij hebben dan ook niet de reputatie dat zij

sterke banden met hun relaties ontwikkelen.

 

God en satan als vader

Van de drie leden van de heilige drie-eenheid is God de Vader Degene die

het meest veelvuldig wordt verstaan aan de hand van de gezinssituatie

waaruit iemand afkomstig is. De term vader staat voor een symbolische relatie. De kracht van het symbool wordt ontleend aan de associaties die we bij dit woord krijgen zonder over de juistheid hiervan te hebben nagedacht. De overeenkomst tussen onze gevoelens ten aanzien van God en de banden die we met onze eigen vader hebben opgebouwd, is de meeste onderzoekers

niet ontgaan. Dit overeenkomst is deels de reden dat de uitleg van het vadersymbool heden

ten dage zo omstreden is. In de praktijk zullen pastores over het algemeen weinig aandacht schenken aan het idee dat de mensen in hun kerk God met hun biologische vader in verband

brengen. Hiervoor zijn drie redenen aan te geven. In de eerste plaats

hebben de predikanten van de laatste twee eeuwen God als Vader veel meer

‘lading’ gegeven dan de Schrift doet. Dit komt doordat de systematische

theologie in de negentiende eeuw de namen van God is gaan gebruiken om

haar gedachten te ordenen. Daarbij is de naam Vader toen prominent naar

voren geschoven. In de tweede plaats is er een grote schaarste aan goede

vaders, waardoor mensen massaal op zoek gaan naar een vervanger. In

de derde plaats is het zo dat veel geestelijken de lieveling van hun moeder

blijken te zijn, hetgeen erop wijst dat zij eveneens zwakke banden met hun

vader hebben. Hierdoor wordt hun eigen verlangen naar een figuur dat

krachtiger is dan hun eigen vader, versterkt. Met een beeld van God als Vader wordt satan het tegenovergestelde van wat iemand als beeld van zijn eigen vader heeft. Deze twee staan met elkaar op gespannen

voet. Door de dynamiek (gedrag en karakter etc.) van een vader te vergelijken met hoe mensen

naar God en satan kijken, kunnen we gaan begrijpen wat de invloed is van bepaalde

verhalen die in families verteld worden over de geestelijke wereld. Over het algemeen stellen satanisten zich satan voor als een superieure vader met de volgende kenmerken: meer macht,

meer instemming, meer eerlijkheid , meer betrokkenheid, meer respect voor

zijn volgelingen, meer begrip en meer samenhang. We zullen hierna nader op deze kenmerken ingaan. Het is niet moeilijk om te zien dat dit aantrekkelijk is voor mensen met vaders die zwak, afwijzend, oneerlijk, onverschillig, oneerbiedig, niet-begrijpend en inconsequent zijn. Dit is vooral het geval als deze vader beweert God te volgen.

 

De gevolgen van zwakke vaderbanden voor de godsdienstige keuze

van een kind

Zwakke vaderbanden worden meestal veroorzaakt door afwezige

of ondoeltreffende vaders. Emotionele of fysieke afwezigheid kan

bij kinderen tot twee verschillende effecten leiden: diepe vijandigheid naar de vader toe of

totale idealisering van de vaderfiguur .God kan – net als alle vaders – boosheid en vijandigheid (van Zijn kinderen) veel beter te boven komen wanneer wij Hem op een verkeerde manier idealiseren Hierdoor sluiten wij

ons denken af voor de werkelijkheid. Naar ons gevoel zal God in het bereiken van onze

idealen dan altijd tekortschieten. Natuurlijk gaat het hier niet om God Zelf die boven alles verheven is en Zich door niets en niemand laat inperken of in een vakje duwen. Het gaat hier om het idee, het beeld dat mensen van God hebben.

 

Wat zijn ideale kenmerken van een vader?

1. Bieden van bescherming. De meeste christenen zullen ermee kunnen instemmen dat

vijandschap tegen God niet te rechtvaardigen is. Slechts weinigen zullen

zich echter verzetten tegen het idealiseren van God. Immers hoe je het ook wendt of keert,

Hij is toch ook volmaakt, nietwaar? Maar toch kan het gebeuren dat God niet

aan onze idealen (b)lijkt te voldoen. Anton LaVey (oprichter van de satanskerk en auteur van de satansbijbel) merkt dit op als hij ten overstaan van verstandige mensen reageert op de dood van een kind. Hij klaagt God aan door te zeggen: “Hoe kan een liefhebbende, almachtige God toestaan dat zoiets gebeurt?” God is kennelijk niet de ideale, beschermende, aardige vader uit onze dromen.

Geen wonder dat mensen met zwakke vaderbanden God als afstandelijk en

niet-betrokken ervaren als er iets gebeurt dat oneerlijk, onprettig of onaanvaardbaar

is.

 

2. Aanvaarding. Onvoorwaardelijke aanvaarding is een ander geliefd ideaal

waaraan God niet voldoet. God is namelijk ook Rechter. Als het aankomt

op de verontreiniging van Zijn schepping, heeft Hij een oordelende

houding. Als we over het hoofd zien dat satan eropuit is het goede te

vernietigen, lijkt hij zeer aanvaardend. Hij accepteert alles wat God teniet

wil doen. Voor mensen die vanwege hun ‘slechte’ eigenschappen door hun

ouders zijn opgejaagd, komt de zuivering van God niet goed over. Het lijkt

wel of zij door hun eigen vader worden opgewacht. Het omgekeerde is echter

ook waar: God aanvaardt wat satan kapot wil maken, namelijk de in zonde verloren mens. Zij die ervaren dat de satan hen wil vernietigen, kunnen zich hieraan vastgrijpen.

 

3. Eerlijkheid. Een ander ideaal beeld waaraan God niet lijkt te voldoen,

is eerlijkheid. Hij lijkt niet eerlijk en brengt ons in aanraking met oneerlijke of onrechtvaardige lijkende begrippen als genade, barmhartigheid en vergeving. En in de gelijkenis van de

arbeiders in de wijngaard (Matt. 20:1-16) lezen we dat ieder evenveel loon krijgt, en dat komt ons oneerlijk over.

 

Als deze drie ingrediënten in de relatie met onze eigen vader ontbreken, zullen we ze niet kunnen waarderen of missen. Zonder de bescherming en aanvaarding lijkt eerlijkheid een betere keus te zijn. Ik ben nog nooit iemand tegengekomen, die er volledig van overtuigd was

dat het leven eerlijk is. Het valt niet mee om een geïdealiseerde God te rijmen

met ervaringen die verre van eerlijk zijn. Wanneer iemand in de kindertijd te maken heeft gehad met oneerlijk gedrag van zijn ouders, dan is de kans groot dat hij God de Vader met wrok zal bejegenen.

Wat eerlijkheid betreft, belooft satan dat hij mensen exact overeenkomstig

hun gedrag zal belonen. Hoe slechter iemand is, hoe hoger hij stijgt op de

schaal van de omgekeerde machtsstructuur van de hel, en hoe meer voorrechten

hij geniet. Daarbij komt dat de resultaten onmiddellijk worden uitgekeerd.

Degenen die – al dan niet met goed gevolg – bij een ritueel betrokken

ken zijn geweest, zullen dit kunnen bevestigen. In oneerlijke situaties kan iemand zich een vorm van macht toe-eigenen door wraak te nemen. Deze macht is beschikbaar voor de volgelingen van

satan, maar niet voor die van God. Als vader en moeder wraak nemen op

elkaar of op hun kinderen, en er voor de kinderen geen mogelijkheid bestaat

om onrecht recht te zetten, wordt wraak een aantrekkelijke optie. Iedere

godheid die hen daarbij kan helpen, wordt aantrekkelijk. Wraak zorgt

ervoor dat zwak en sterk, groot en klein aan elkaar gelijk worden.

Terwijl ik het gras in de tuin van zijn vader aan het maaien was, hobbelde

de vier jaar oude Billy achter mij aan en vertelde voortdurend verhalen

over ‘als ik groot ben’. ‘Als ik groot ben’, zei hij, ‘ga ik op een grote tractor

rijden. Brrrooooemmmm-pa-pa-pa-pa. Als iemand dan tegen mij aanrijdt,

duw ik hem zo van de weg. ’‘Als ik groot ben’ was zonder enig twijfel Billy’s meest favoriete onderwerp. Op vierjarige leeftijd had hij zich al een zeker beeld gevormd van hoe macht

hem zou kunnen helpen om het ‘puntentotaal’ van zijn leven wat meer in

evenwicht te brengen.

 

4. Betrokkenheid. Zwakke vaderbanden zijn er de oorzaak van dat mensen

Gods betrokkenheid bij hun leven gaan idealiseren. Toch staat God ook bekend

vanwege Zijn afwezigheid en stilzwijgen. Job, David, Maria, Martha, Jezus

en Dietrich Bonhoeffer zijn slechts enkele namen van degenen die dit kunnen

bevestigen. Veel mensen weten uit ondervinding dat de duivel meer betrokken lijkt.

Hij is altijd bereid om hen iets in het oor te fluisteren en een aantrekkelijk

voorstel te doen. Hij is ook altijd in de buurt als ze in de problemen raken

en even vastgehouden willen worden. Hij weet zelfs wat er in hen omgaat.

Dit alles komt aardig overeen met wat zij van een vader verwachten.

De werkelijkheid is dat we van slechte jongens en slechte meisjes verwachten

dat zij in onze oren fluisteren, ons mooie dingen geven, dicht bij ons

zijn als we in de problemen zitten, ons willen aanraken en onze geheime

gedachten kennen. Satan is de ultieme slechterik voor hen die zich geen

betrokken vader kunnen voorstellen of alleen maar een slechte vorm van

betrokkenheid hebben ervaren. Het niveau van vaderlijke betrokkenheid in negatieve zin lijkt in destructieve groepen (zoals in bepaalde secten) veel hoger te zijn dan in kerkelijke gemeenschappen (Enroth en Melton (1985), p. 51.)Dit is niet vanzelfsprekend goed nieuws, zeker niet als men bedenkt dat verkrachting en fysiek en seksueel misbruik in zekere zin ook vormen van betrokkenheid zijn. In het vorige hoofdstuk hebben we gezien dat intensiteit (sterke betrokkenheid) in deze groepen een vervanging

voor liefde is. Ook haat kan een betrokkenheid, zelfs een binding zijn.PM

 

5. Respect. De behoefte aan respect vloeit voort uit de behoefte aan betrokkenheid.

Satans voorvechters kunnen hooghartig worden en respect

eisen, hetgeen door hen wordt afgemeten aan de mate waarin men hen

gehoorzaam is. Iemand die ‘correct’ handelt, trekt al snel aan de touwtjes

en geeft opdrachten aan geesten, dingen en mensen. Satan is niet zoals de

christelijke God – zo zeggen satanisten dan – die van zijn volgelingen vraagt dat zij

zich vernederen en om kruimels bedelen. Omdat satan niet zo afstandelijk en moeilijk benaderbaar is, geeft hij onmiddellijk antwoord aan degenen die ‘correct’ handelen. Dit is waarom het

satanisme voor tieners, verslaafden en mensen met een dissociatieve persoonlijkheidsstoornis,

de meest aantrekkelijke occulte traditie is. Onmiddellijke

resultaten oefenen een grote aantrekkingskracht uit op hen die niet

of moeilijk kunnen omgaan met uitgesteld belonen of een beperkt zicht

hebben op tijd, dan wel op oorzaak en gevolg. Gemeenschappen die de behoeften en kenmerken van hun subgroepen niet respecteren en eraan tegemoetkomen, creëren een omgeving waar mensen gaan verlangen naar een vader die krachtig antwoordt zonder dat zij zich hoeven

te vernederen of te smeken. Onderzoek heeft aangetoond dat kinderen die

zijn opgegroeid in een internaat, waar over het algemeen weinig oog was

voor de individuele verschillen, een meer dan gemiddelde belangstelling

voor het satanisme ontwikkelen (Nicky Cruz, Devil on the Run (1989), p. 103).

 

 

6. Begrip. Omdat het er soms op lijkt dat God niet heeft begrepen hoe Hij met

mensen tot resultaten moet komen op de manier zoals satan dat doet, concluderen

satanisten dat de duivel slimmer is dan God. Zij beweren dat satan

een beter inzicht heeft in de menselijke natuur en in wat mensen nodig hebben.

Het gegeven dat satanisten ongehinderd christelijke kerken kunnen

bezoeken, versterkt het idee dat God niet zou begrijpen waar het om gaat.

Het is duidelijk dat geen enkele christen het in zijn hoofd zou halen om een

bijeenkomst van satanisten te bezoeken. De verkeerde conclusie is dan ook onvermijdelijk:

God is voor de gek te houden, maar de duivel niet

De gevolgen van angstwekkende vaderbanden voor de godsdienstige

keuze van een kind

 

Degenen die hun vader als boos en bedreigend

hebben ervaren, hebben meer problemen met de slechte kanten van het leven

dan degenen die een afwezige vader hadden. Boze en bedreigende vaders

hebben de volgende eigenschap gemeen: zij zullen problemen nooit als hun verantwoordelijkheid

zien.

 

1. Schuld, schaamte en afwijzing. Doordat zij anderen altijd de schuld

geven, wekken deze vaders bij hun kinderen de indruk dat zij al de angst

en pijn die hun kant op wordt gestuurd, ook echt verdienen. Wanneer dit

de achtergrond is van alle slechte dingen in hun leven, zijn kinderen geneigd

om te geloven dat de boze ouder door God is gezonden vanwege hun

slechte gedrag. Slechtheid wordt een basisbestanddeel van hun identiteit.

Van daaruit neemt de draak (satan) het over. Veel kinderen die door een goed lijkende boze vader worden afgewezen, gaan ernaar verlangen om door een slecht lijkende vader te worden aanvaard.

Niet zelden komen zij dan bij iemand uit, die hen in elkaar slaat of

tot prostitutie aanzet. Veel slecht lijkende kinderen worden op deze manier

ingepalmd. Satan kan een heel hartelijk lijkende vader zijn.

 

2. Inconsistentie. Misschien is de vader met twee gezichten wel degene die

de grootste bijdrage levert aan de opbouw van een emotioneel verlangen

naar het satanisme. De afwisseling van goed naar slecht geeft het kind de

indruk dat hij twee verschillende vaders heeft. Hij ziet een strijd tussen

goed en kwaad, die door de sterkste partij wordt gewonnen. Omdat het

duidelijk is dat deze twee naturen elkaars opponent zijn, en de goede kant

als de meest aantrekkelijke wordt gezien, lijkt het alsof het onvermogen van

het goede om het overwicht te bewaren, de superioriteit en de overmacht

van het kwade aantoont. Hoewel deze bewering hem rationeel gezien waarschijnlijk

onvoldoende zal overtuigen, heeft hij op emotioneel niveau grote

moeite om hiertegen weerstand te bieden. Een kind dat steeds opnieuw

een omschakeling van goed naar slecht meemaakt bij een ouder die probeert

het goede te doen, zal onvermijdelijk tot de conclusie komen dat het

kwade sterker is dan het goede. Het is in dit verband de moeite waard om even terug te denken aan wat de verandering in het karakter van kerkgangers bij Anton LaVey losmaakte, hetgeen in een eerder hoofdstuk aan de orde was Als goede mensen naar strippers komen kijken, dan moet het kwaad wel

sterker zijn, concludeerde hij. Dit onderstreept de instructie van Paulus in 1

Timoteüs 3:2 dat leiders boven iedere verdenking verheven moeten zijn.

Het is ook een interessant gegeven dat de omslag van goed naar kwaad het

tegenovergestelde resultaat kan bereiken bij kinderen uit een traditioneel

satanisch gezin. In deze omstandigheden blijkt het onvermogen van de ouders

om het goede uit te bannen voor hen juist een overtuigend bewijs te

zijn van de superioriteit van het goede. Ik ben ervan overtuigd dat het onmogelijk is om zowel het goede als het kwade helemaal uit mensen te verwijderen. Omdat goed en kwaad allebei

nogal hardnekkig zijn, heeft men de neiging om superieure krachten toe te

kennen aan die kant die hij of zij probeert kwijt te raken. Dit zou een heel

aannemelijke verklaring kunnen zijn voor de reactie van Crowley op zijn

vrome moeder, die zich met alles wat zij in zich had, richtte op de verwijdering

van het kwaad in hem. Als oprichter van het moderne satanisme stond

hij in Engeland te boek als ‘de slechtste man op aarde’. Sommigen beweren dat satan meer consistent is dan God, aangezien hij geen moeite doet om nederig en vriendelijk te zijn. Bovendien staan er teksten in de Bijbel die God zowel liefhebbend als vernietigend voorstellen. Deze complexiteit maakt de theologie tot een moeilijke onderneming. (Daarom is het, het beste is om te kijken naar Jezus, die God als Vader heeft doen kennen). Maar ook voor hen van wie de vader zomaar van aardig naar woedend kon worden, is dit een veel minder aantrekkelijk perspectief dan een God die consistent is.

Een vrouw die een vader had, die haar mishandelde, vertelde mij eens: ”Ik

kan het niet uitstaan als mensen boos zijn en mij toch vriendelijk behandelen.

Ik weet precies hoe ik mij moet gedragen als iemand boos en gewelddadig

is, maar hiermee kan ik niet omgaan. Ik word dan liever geslagen”.

Als iemand maar angstig genoeg is, dan lijkt uiteindelijk iedere vorm van

consistentie aantrekkelijk.

 

De gevolgen van liefdevolle vaderbanden voor de godsdienstige

keuze van een kind

Alleen door lijden krijgt liefde de geloofwaardigheid

die zij verdient. Jezus heeft eens gezegd: “Ik ben vrij om het (mijn leven) te

geven en om het weer terug te nemen” (Joh. 10:18). Zijn liefdesband werd

ten dode toe beproefd. Dit is ófwel een groot voorbeeld voor ons, ófwel

complete onzin. Wanneer iemand sterke liefdesbanden met zijn vader heeft,

laat dit iets zien van het verlangen dat deze ouder heeft om de goede en

slechte dingen van het leven met zijn kind te delen. Vreugde is voor deze

vader een grondhouding en het terugkeren naar vreugde zijn dagelijkse doel.

Deze banden zullen niet breken ten gevolge van pijn of angst. Hij toont zijn

liefde door beschikbaar te zijn en belangstelling te tonen voor wie het kind

is, ongeacht of hij er op dat moment is of niet. Gezonde liefdesbanden worden

sterker door positieve en negatieve emoties met elkaar te delen. Deze

banden helpen iemand om balans te vinden en zich als zichzelf te gedragen.

Liefdesbanden voorzien in vrijheid, maar ook in verbinding. Als dit type

van verbondenheid zowel met de vader als met God echt aanwezig is, dan

hebben de verleidingen van satan geen enkele zin meer. Het is geen verrassing

te ontdekken dat jongvolwassenen die door het satanisme worden

aangetrokken, niet begrijpen of liefde positief of echt is. Bob Larson citeert

in dit verband uit een interview met een jonge satanist, genaamd David:

”Waarom ben je toch zo boos?”, vroeg ik aan David.

”Deze wereld heeft geen liefde”, was zijn antwoord. ”Haat is beter dan

liefde. Ik kan zien wat haat aanricht en het wat het met mensen doet. Liefde

is onzichtbaar”. (Bob Larson, Satanism: The Seduction of America’s Youth, 1989, p. 46)

Dit is hoe de strijd tussen de twee vaders wordt gestreden. Onze waarden,

symbolen en verhalen zijn alleen geloofwaardig wanneer onze banden sterk

en liefdevol zijn. Mag ik u eens vragen: Is de vader in uw familie een symbool

van krachtige liefde?

 

Hfdst. 6.2.1 t/m 6.2.2 van:

De Rode Draak verslagen, bouwen aan een levengevende gemeenschap,

Dr. E.James Wilder (vertaald door Martien Jan de Haan).

©Uitg. Archippus Boeken,

Enschede 2008, isbn 978-90-79011-02-5,

376 pagina’s, € 24,95, nu tijdelijk ( jan –febr. 2012) in de webshop voor € 19,95.

http://www.stichting-promise.nl en ook te bestellen bij http://www.archippus.nl/

 

Share: